Mediacja

Informacje ogólne o mediacji

Co to jest mediacja?

Mediacja to próba doprowadzenia do ugodowego, satysfakcjonującego obie strony rozwiązania konfliktu na drodze dobrowolnych negocjacji prowadzonych przy udziale trzeciej osoby, neutralnej wobec stron i ich konfliktu, czyli mediatora, który wspiera przebieg negocjacji, łagodzi powstające napięcia i pomaga – nie narzucając jednak żadnego rozwiązania – w wypracowaniu kompromisu.

W sprawach karnych mediacja ma na celu naprawienie wyrządzonych przestępstwem szkód materialnych i moralnych, pozwala pokrzywdzonemu na wyrażenie jego uczuć, oczekiwań i potrzeb. Sprawcy pozwala przejąć odpowiedzialność za skutki przestępstwa oraz podjąć związane z nią działania. Sprzyja trwałemu zakończeniu konfliktu lub jego załagodzeniu.

Jakie są zasady mediacji?

Wyróżnia się następujące zasady mediacji: 

  • dobrowolność – strony dobrowolnie wyrażają zgodę na udział w postępowaniu mediacyjnym. Zgoda ta może być cofnięta na każdym etapie trwania mediacji przez każdą ze stron. Wobec uczestników postępowania mediacyjnego nie może być stosowana jakakolwiek forma presji czy nacisku odnośnie udziału w mediacji, 
  • bezstronność – strony mediacji mają równe prawa i powinny być traktowane jednakowo, 
  • poufność – przebieg postępowania mediacyjnego objęty jest tajemnicą, 
  • neutralność - mediator nie może narzucać stronom własnych propozycji rozwiązań sporu, porozumie¬nie jest wypracowywane przez same strony. Mediatorowi nie wolno czerpać żadnych korzyści z tego, co jest przedmiotem negocjacji pomiędzy uczestnikami ani też z faktu, sposobu lub formy zawarcia ugody, 
  • akceptowalność - strony muszą zaakceptować osobę mediatora i jego pomoc w dochodzeniu do poro¬zumienia. Mogą również na początku mediacji uzgodnić z mediatorem reguły mediacji, których następnie w toku mediacji powinny przestrzegać.

Jaki jest cel mediacji?

Celem mediacji jest wypracowanie rozwiązania satysfakcjonującego strony konfliktu, a nie ustalenie, kto ma rację w sporze. 

Mediacja służy załagodzeniu lub wygaszeniu konfliktu istniejącego między stronami, co jest tym łatwiejsze do osiągnięcia, że osoby dotychczas pozostające w konflikcie są równouprawnionymi partnerami w rozmowie, w poszukiwaniu rozwiązania dzielącego ich sporu. Nikt nie może narzucać stronom sposobu rozwiązania sporu, to same strony są odpowiedzialne za wynik mediacji.

Jakie są zalety mediacji?

Mediacja:

  • służy zapewnieniu harmonii społecznej i konstruowaniu prawidłowych relacji międzyludzkich, 
  • sprzyja budowaniu porozumienia, łamaniu barier i niwelowaniu napięcia społecznego, 
  • zwiększa gwarancję usunięcia na trwałe konfliktu, do jakiego doszło pomiędzy stronami, 
  • pozwala wypracować stronom akceptowalne rozwiązania problemu, dostosowane do ich indywidual¬nych potrzeb i oczekiwań, 
  • zapewnia stronom możliwość decydowania o jej ostatecznym wyniku, 
  • zapewnia równorzędną pozycję dla wszystkich stron konfliktu lub sporu, 
  • pozwala spojrzeć na spór z innej perspektywy, skłonić strony do rozważenia problemu z punktu wi¬dzenia drugiej strony, 
  • zaspokaja potrzebę opowiedzenia o swoich krzywdach, doznanym poczuciu niesprawiedliwości, 
  • zapewnia wyższą skuteczność realizowania porozumień, bowiem strony, które same je wypracowały, czują się także odpowiedzialne za ich wykonanie, 
  • przyczynia się do skrócenia okresu trwania postępowania sądowego, 
  • przyczynia się do zmniejszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym,
  • realizuje konstytucyjną zasadę dostępu do wymiaru sprawiedliwości, zwaną potocznie prawem do sądu, w praktyce zaś rozumianą nie tylko jako zapewnienie szybkich i niedrogich procedur sądowych, ale także alternatywnych pozasądowych procedur rozwiązywania sporów.

Jakie są koszty mediacji?

W mediacji umownej cywilnej koszty mediacji wynikają z cenników poszczególnych ośrodków i określone są w umowie o mediację, jaką strony zawierają z mediatorem (lub ośrodkiem).

Koszty mediacji toczącej się na skutek skierowania przez sąd określone są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym.

Koszty mediacji karnej i z nieletnim sprawcą czynu karalnego pokrywa w całości Skarb Państwa. Natomiast jeśli strony same zgłosiły się do mediatora (bez skierowania sądu, prokuratora lub policji), to one pokrywają koszty mediacji. W takim przypadku wysokość wynagrodzenia za mediację jest ustalana przez strony i mediatora przed rozpoczęciem mediacji.

Czy wystarczy samo zawarcie ugody przed mediatorem?

Ugoda zawarta przez strony przed mediatorem wymaga zatwierdzenia przez sąd, by mogła uzyskać moc prawną ugody sądowej, tzn. by mogła wywoływać takie same skutki, jak w przypadku, gdyby strony zawarły ugodę przed sądem.

Niezbędne jest przy tym złożenie przez stronę wniosku o zatwierdzenie ugody, bowiem sąd z urzędu nie może zatwierdzić ugody. Ani bowiem zawarcie ugody ani też złożenie przez mediatora protokołu w sądzie nie stanowi podstawy wszczęcia postępowania o zatwierdzenie ugody.

Wniosek o zatwierdzenie ugody może złożyć każda ze stron samodzielnie. Możliwe jest także złożenie wspólnego wniosku przez pogodzone strony.

Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności. W pozostałych przypadkach sąd zatwierdza ugodę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym. O terminie posiedzenia niejawnego sąd nie zawiadamia stron, doręcza im jedynie odpis wydanego na takim posiedzeniu orzeczenia.

Jak można znaleźć mediatora?

Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz uczelnie mogą prowadzić listy stałych mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne. Ośrodki mediacyjne przekazują listy stałych mediatorów prezesowi sądu okręgowego, który ma obowiązek udostępnienia tych list wszystkim zainteresowanym.

Listy mediatorów Sądu Okręgowego w Białymstoku można znaleźć na końcu artykułu w postaci załączników do pobrania.

Listy mediatorów dostępne są również w Biurze Obsługi Interesanta oraz w sekretariatach wydziałów Sądu Okręgowego w Białymstoku.

Ponadto dla osób zainteresowanych rozwiązywaniem sporów drogą mediacji możliwe jest skorzystanie z bezpłatnych konsultacji z mediatorem – więcej informacji znajdziecie Państwo na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Białymstoku.

Informacje dodatkowe

Koordynator do spraw mediacji: SSO Joanna Dorota Toczydłowska, tel. 85 7459 240

Osoba do kontaktu: Izabela Orciuch - starszy inspektor, tel. 85 7459 255adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Godziny urzędowania: poniedziałek – piątek  7:30 – 15:30

Informacje dla kandydatów na mediatorów

Mediatorów wpisuje i skreśla Prezes Sądu Okręgowego w Białymstoku.

Dokumentację w przedmiocie wpisania na listę mediatorów składa się w Oddziale Administracyjnym Sądu Okręgowego w Białymstoku - pokój 117 lub za pośrednictwem poczty na adres:

Prezes Sądu Okręgowego
w Białymstoku
ul. M. Skłodowskiej-Curie 1
15-950 Białystok

Osoba do kontaktu: Izabela Orciuch - starszy inspektor, tel. 85 7459 255adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

W przypadku, gdy składane są kserokopie dokumentów, należy przedstawić oryginały tych dokumentów do potwierdzenia zgodności lub przedłożyć dokumenty urzędowo potwierdzone.

Mediatorzy stali

Kwestie dotyczące wpisu na listę stałych mediatorów reguluje ustawa z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm.).

Stałym mediatorem może być osoba fizyczna, która spełnia następujące warunki:

  1. spełnia warunki określone w art. 1832 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.),
  2. ma wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia mediacji,
  3. ukończyła 26 lat,
  4. zna język polski,
  5. nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
  6. została wpisana na listę stałych mediatorów prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego.

Osoba ubiegająca się o wpis na listę stałych mediatorów powinna przedłożyć:

  • oświadczenie i wniosek skierowany do Prezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku o wpis na listę stałych mediatorów (zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 stycznia 2016 rok Dz.U. 2016 poz. 122),
  • oświadczenia lub dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w punktach 1 – 5,
  • oświadczenie potwierdzające spełnienie warunku, o którym mowa w pkt 5, osoba ubiegająca się o wpis składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Osoba ubiegająca się o wpis jest obowiązana do zawarcia w nich klauzuli o następującej treści „ Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
  • kopie dokumentów potwierdzających wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia mediacji, którymi są: informacje o liczbie przeprowadzonych mediacji, spis wydanych publikacji na temat mediacji, opinie ośrodków mediacyjnych lub osób fizycznych o posiadanej wiedzy i umiejętnościach w zakresie mediacji, dokumenty poświadczające posiadane wykształcenie, odbyte szkolenia z zakresu mediacji oraz określające specjalizację.

Do wniosku należy załączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji administracyjnej w wysokości 10 zł na konto:
Urząd Miejski w Białymstoku Departament Finansów Miasta
BANK PEKAO S.A.
26 1240 5211 1111 0010 3553 3132

Mediatorzy w sprawach karnych

Kwestie dotyczące mediatorów w sprawach karnych określa Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 716).

Mediatorem w sprawach karnych może być osoba godna zaufania, która spełnia następujące warunki:

  1. posiada obywatelstwo polskie, obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej albo obywatelstwo innego państwa, jeżeli na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej przysługuje jej prawo podjęcia zatrudnienia lub samozatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w tych przepisach,
  2. korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych,
  3. ukończyła 26 lat,
  4. zna język polski w mowie i piśmie,
  5. nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
  6. posiada umiejętności i wiedzę w zakresie przeprowadzania postępowania mediacyjnego, rozwiązywania konfliktów i nawiązywania kontaktów międzyludzkich,
  7. daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków.

Osoba ubiegająca się o wpis na listę mediatorów w sprawach karnych powinna przedłożyć:

  • wniosek skierowany do Prezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku o wpis na listę mediatorów w sprawach karnych, w którym należy podać w/w informacje odnośnie spełnienia warunków wymaganych do objęcia tej funkcji,
  • kwestionariusz osobowy lub CV,
  • oświadczenie kandydata, że nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
  • kopię dowodu osobistego,
  • kopię dyplomu ukończenia studiów wyższych,
  • oświadczenie kandydata, że korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych,
  • kopię dyplomu ukończenia szkolenia na mediatora,
  • inne dokumenty: pisma rekomendacje i informacje wskazujące na posiadanie odpowiedniego doświadczenia życiowego, wiedzy i umiejętności likwidowania konfliktów,
  • oświadczenie zawierające rękojmię należytego wykonywania obowiązków,
  • oświadczenie o dysponowaniu neutralnym i bezpiecznym lokalem do przeprowadzania mediacji,
  • oświadczenie dotyczące wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych,

Do wniosku należy załączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 10 zł na konto:
Urząd Miejski w Białymstoku Departament Finansów Miasta
BANK PEKAO S.A.
26 1240 5211 1111 0010 3553 3132

Mediatorzy w sprawach nieletnich

Kwestie dotyczące mediatorów w sprawach nieletnich określa Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2001 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 56, poz. 591).

Mediatorem w sprawach nieletnich może być osoba godna zaufania, która spełnia następujące warunki:

  1. ukończyła 26 lat,
  2. korzysta z pełni praw cywilnych i publicznych,
  3. biegle włada językiem polskim w mowie i piśmie,
  4. posiada wykształcenie z zakresu psychologii, pedagogiki, socjologii, resocjalizacji lub prawa oraz ma doświadczenie w zakresie wychowania lub resocjalizacji młodzieży,
  5. posiada umiejętności rozwiązywania konfliktów oraz nawiązywania kontaktów międzyludzkich,
  6. daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków,
  7. odbyła szkolenie dla mediatorów.

Mediatorem w sprawach nieletnich nie może być czynny zawodowo:

  • sędzia, prokurator, asesor i aplikant sądowy lub prokuratorski oraz inna osoba zatrudniona w sądzie, prokuraturze, policji lub w innej instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw,
  • adwokat i aplikant adwokacki, radca prawny i aplikant radcowski, notariusz, asesor i aplikant notarialny,
  • komornik, aplikant komorniczy i pracownik jego kancelarii,
  • funkcjonariusz i pracownik Służby Więziennej,
  • pracownik placówki opiekuńczo-wychowawczej, zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego,
  • pracownik instytucji lub członek organizacji zajmujących się świadczeniem pomocy dla ofiar przestępstw lub działalnością na ich rzecz,
  • ławnik sądowy w czasie trwania kadencji oraz społeczny kurator sądowy.

Osoba ubiegająca się o wpis na listę mediatorów w sprawach nieletnich powinna złożyć:

  • wniosek skierowany do Prezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku o wpis na listę mediatorów w sprawach nieletnich, w którym należy podać w/w informacje odnośnie spełnienia warunków wymaganych do objęcia tej funkcji,
  • kwestionariusz osobowy lub CV,
  • oświadczenie kandydata, że nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,
  • kopię dowodu osobistego,
  • kopię dyplomu ukończenia studiów wyższych, (w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii, resocjalizacji lub prawa),
  • kopie dokumentów obrazujących posiadane wykształcenie lub wiedzę wystarczającą do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego oraz udokumentowane doświadczenie w zakresie wychowania lub resocjalizacji dzieci czy młodzieży,
  • oświadczenie o korzystaniu w pełni z praw obywatelskich i cywilnych,
  • kopię dyplomu ukończenia szkolenia na mediatora,
  • inne dokumenty: pisma rekomendacje i informacje wskazujące na posiadanie odpowiedniego doświadczenia życiowego, wiedzy i umiejętności likwidowania konfliktów,
  • oświadczenie zawierające rękojmię należytego wykonywania obowiązków,
  • oświadczenie o dysponowaniu neutralnym i bezpiecznym lokalem do przeprowadzania mediacji,
  • oświadczenie dotyczące wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych,

Do wniosku należy załączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 10 zł na konto:
Urząd Miejski w Białymstoku Departament Finansów Miasta
BANK PEKAO S.A.
26 1240 5211 1111 0010 3553 3132

Mediatorzy w sprawach cywilnych

Kwestie dotyczące mediatorów w sprawach cywilnych reguluje ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.).

W odróżnieniu do mediacji karnej i nieletnich Prezes Sądu Okręgowego nie wydaje decyzji w przedmiocie wpisu w prowadzonym przez siebie wykazie instytucji i osób godnych zaufania do prowadzenia postępowania mediacyjnego w sprawach cywilnych. Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz uczelnie mogą prowadzić listy mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne, a informacje o listach mediatorów przekazują Prezesowi Sądu Okręgowego.

Informacje na temat mediacji można również znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, stronach internetowych stowarzyszeń mediatorów, organizacji społecznych i zawodowych oraz instytucji zajmujących się mediacją.

Działalność

Listy mediatorów Sądu Okręgowego w Białymstoku

Przepisy regulujące instytucję mediacji

Informatory

Kodeks etyczny